Düşme ve Çarpma Sonucu Kırılan veya Yerinden Fırlayan Dişlerde İlk 60 Dakikanın Önemi
Kıymetli ebeveynler, Çocukluk çağında hareketliliğin, oyunların ve spor aktivitelerinin artmasıyla birlikte en sık karşılaştığımız acil klinik durumların başında “Dental Travmalar” (diş kırıkları ve yerinden çıkmalar) gelir. Çocuğunuz düştüğünde ve ağzından kan geldiğinde yaşanan panik son derece doğaldır; ancak o panik anında yapacağınız birkaç doğru hamle, o dişin ömür boyu ağızda kalmasını sağlayabilir. Dental travmalarda hekimin başarısını belirleyen en önemli faktör, kaza anı ile kliniğimize ulaşma arasındaki süredir (özellikle tatilde veya acil durumlarda Altın Saat kuralı hayati önem taşır).
İlgili Yazılar
- Tatilde Çocuklarda Diş Ağrısı ve Acil Durumlar: Antalya’daki Aileler İçin Rehber
- Süt Dişi Erken Çekilirse Ne Olmalı?
- Diş İğnesi Korkusuna Son: Çocuklarda “Dijital Anestezi”
- Çocuk Diş Tedavilerinde Sedasyon ve Genel Anestezi
- “Koltukta Ağzını Açmıyor, Zorla Mı Yaptıracağız?”
1. Diş Kırıldıysa Kırık Parça Ne Yapılmalı?
Eğer çarpma sonucu dişin bir parçası kırıldıysa:
- Kırık parçayı mutlaka bulun: Kırılan parçayı çöpe atmayın veya aramaktan vazgeçmeyin. Modern adeziv teknolojilerle kendi orijinal diş parçasını yerine birebir yapıştırabiliyoruz.
- Kırık parçayı kurutmayın: Parçayı peçeteye sarmak en büyük hatadır. Hücrelerin ölmemesi için kırık parçayı soğuk sütün içine veya çocuğun tükürüğüne koyarak hemen kliniğe getirin.
2. Kalıcı Diş Köküyle Birlikte Tamamen Çıktıysa (Avülsiyon)
Eğer darbe sonucu kalıcı diş yerinden fırlayıp yere düştüyse zamanla yarış başlar:
- Dişi kesinlikle kökünden tutmayın, sadece beyaz taç (kuron) kısmından tutun.
- Kök yüzeyindeki hücreleri fırçalamayın veya sabunla yıkamayın. Sadece çamurluysa 5-10 saniye soğuk suyla hafifçe durulayın.
- Mümkünse dişi hemen kendi yuvasına geri yerleştirin ve çocuğa bir gazlı bez ısırtın. Yapamıyorsanız dişi bir bardak sütün içine koyun ve ilk 60 dakika içinde bir pedodontiste ulaşın.
Kliniğimizde sunduğumuz diş kazası ve travma tedavileri ile hücreler ölmeden yerine yerleştirilen (reimplantasyon) dişler kemikle tekrar kaynaşır. Tedavi esnasında acı hissetmemesi için dijital anestezi uygulanır; aşırı endişeli veya uyum gösteremeyen çocuklarda ise süreç sedasyon veya genel anestezi altında güvenle tamamlanır.
3. Süt Dişi Yerinden Çıkarsa Ne Yapılmalı?
Kalıcı dişlerin aksine, tamamen çıkan süt dişleri asla yerine geri yerleştirilmez. Çünkü süt dişini zorla yerine takmaya çalışmak, altta kemik içinde gelişmekte olan kalıcı diş tohumuna geri dönülmez hasarlar verir. Süt dişi travmalarında kanama kontrol altına alınır ve kalıcı dişin zarar görüp görmediği dijital diş röntgeni ile takip edilir. Süt dişinin erken kaybı durumunda yer tutucu gerekliliği için süt dişi erken çekilirse ne yapılmalı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Kazalardan uzak, sağlıklı günler dilerim…
Prof. Dr. Behiye Bolgül
Sıkça Sorulan Sorular
Kırılan dişin rengi sonradan kararırsa (gri/mor olursa) ne anlama gelir?
Travmadan haftalar veya aylar sonra dişin renginin koyulaşması, dişin içindeki canlı dokunun (pulpa) canlılığını kaybettiğini (nekroz olduğunu) gösterir. Bu durumda enfeksiyonun kemiğe yayılmaması için kanal tedavisi ve pedodontik takip gereklidir. Koltuk korkusu olan çocuklarda tedavi yaklaşımı için “Koltukta Ağzını Açmıyor, Zorla Mı Yaptıracağız?” başlıklı yazımız ailelere yol göstericidir.
